Het EnergieCafé is open!

  • Schiedam
24 jan '18 t/m 31 dec '21

Hoe maak je je huis of bedrijf duurzaam? In het EnergieCafé aan de Hoogstraat 155 krijg je daarover elke vrijdag van 9 tot 12 uur antwoord van verschillende partijen.

Schiedammers Herman Gels en Sonja Schwaab namen het initiatief om hun historische pand duurzaam te laten renoveren én om het als EnergieCafé Schiedam open te stellen voor iedereen die duurzaam wil wonen.
Maandag 12 april openden wethouder duurzaamheid Patricia van Aaken en Merel Segers van Energiek Schiedam de winkel officieel.
Energiek Schiedam, Stichting DUW! en SEC (Het Schiedams Energie Collectief) volg je o.a. via https://www.facebook.com/energiekschiedam

Hoogstraat 155 Schiedam Energiecafé openingHoogstraat 155 Schiedam Energiecafé informatiemateriaal

Hoogstraat 155 Schiedam Energiecafé onder de aandacht

Herman Gels is druk bezig om zijn historische pand aan de Hoogstraat 155 zo duurzaam mogelijk te verbouwen. Op de begane grond is de verbouwing afgerond. In die winkelruimte zit nu het Energie Café van SEC: Schiedams Energie Collectief, Stichting DUW! en Energiek Schiedamwaar je geen drank kunt bestellen.

Stichting DeWinkelmeiden heeft voor Herman Gels en alle betrokken partijen een expositie gemaakt en ingericht in 3 etalages: VROEGER, HEDEN en TOEKOMST. Die is sinds 24 januari te bewonderen.

Hogstraat 155 Schiedam, Ap Kleijn en Herman GelsAp Kleijn (links) en Herman Gels (rechts)

Etalages VROEGER, HEDEN en TOEKOMST

Toen het pand helemaal open lag, heeft Tristan Tange, een 16-jarige amateur-archeoloog, metersdiep in de grond gegraven en honderden jaren oude spullen van de vorige bewoners gevonden. Die staan nu tentoongesteld in de etalage VROEGER aan de Hoogstraatzijde.

Ap Kleijn, de aannemer die het pand met zijn mensen verbouwt, heeft de ruimte met veel respect voor de oude elementen aangepakt. In de etalage aan de zijde van de Oostmaassteeg, is de expo HEDEN ingericht met foto’s van de intensieve verbouwing.

Duurzaamheid blikt vooral naar opbrengsten in de toekomst. Het vergt nu een andere wijze van denken en veel investeringen, die in de nabije toekomst al een beter milieu, minder energiekosten en een recyclebare economie gaan opleveren. Hoe je dat bereikt in zo’n historisch pand, vertelt de expo in de etalage TOEKOMST. 

Vroeger

Tristan Tange woont aan de Schie. Hij is 16 jaar en is heel nieuwsgierig naar hoe mensen hier in deze historische binnenstad woonden. Zijn ouders hebben een galerie aan de Grote Markt. Daar begon hij met graven in de tuin. Hij vond er allerlei honderden jaren oude gebruiksvoorwerpen. Van Herman Gels, de eigenaar van dit pand een de Hoogstraat 155, mocht hij ook graven in de grond toen de vloeren waren verwijderd. Tristan vertelt zelf wat hij allemaal vond.

etalage 'toekomst' energiecafé Hoogstraat 155 Schiedam, collage 1

“In de huizen waarin ik opgravingen heb gedaan, woonden de wat rijkere mensen. Dat kun je zien aan de spullen die ik heb gevonden, want het keukengerei van keramiek werd niet gebruikt door de arme mensen. Rijkere mensen hadden meestal een paar grapes: stenen potten op 3 pootjes die je makkelijk bij het open vuur kon zetten. Ze gebruikten een houten nap om uit te eten, want die kom ging nooit kapot. Ging zo’n nap toch kapot, dan gooiden ze hem in het vuur, waardoor je er nu nog maar weinig van terugvindt. Arme mensen konden met hun nap naar de gaarkeuken. Daar kregen ze vaak een soort voedzame pap, of soep en brood.”

“Rond het jaar 1600 bestonden huizen meestal uit een grote keuken met een open haard waar gekookt werd en je je kon warmen. Mensen sliepen in de bedstee en de kinderen en knechten sliep meestal op stro. In het midden van het vuur stond of hing een ketel of pot waarin werd gekookt.”

“Het vuur moest op een bepaalde tijd gedoofd worden. Er was toezicht op het doven van het vuur. Deed je dat niet, dan kreeg je een boete. In Schiedam ontstond in 1428 een grote brand in Schiedam waardoor de Grote- of Sint Janskerk deels afbrandde. Waarschijnlijk eten we hier nog steeds om 18 uur, omdat vroeger het vuur dan gedoofd moest zijn!”

“De borden die ik heb gevonden waren meestal niet om van te eten, maar voor versiering aan de muur. Het bestek was van hout, wat uiteindelijk ook weer in het vuur verdween. Meestal aten mensen met hun handen. Het keukengerei bestond uit grapes – potten op drie pootjes die je makkelijk bij het vuur kon zetten -, borden, koekenpannen, vetvangers en kannen voor water, slap bier en melk.”

etalage 'vroeger' energiecafé Hoogstraat 155 Schiedam, collage 2

“In de vetvangers werd het vet opgevangen van bijvoorbeeld het varken dat ze roosterden boven het vuur. Dat vet werd weer hergebruikt om andere zaken in te bakken. In die tijd gooiden mensen zo min mogelijk weg.”

“Ik heb veel gebruiksvoorwerpen gevonden. Bijvoorbeeld pijpenkoppen en -stelen uit verschillende tijden. Een noppenglas, ook wel koolstronk genoemd, werd door rijke mensen gebruikt om wijn uit te drinken. De noppen dienden voor houvast. Verder: een benen luizenkam, een leren riem en buidel, een munt uit de VOC-tijd en een Zweedse munt (ore), insigne en loodjes. Op stukjes leisteen, die toen de dakpannen vormden, staan teksten ingegraveerd. Dat deden de dakdekkers om het huis te zegenen.”

Heden

SEC werkt in het winkelpand samen met Stichting DUW! (Duurzaamheid in Uitvoering in Waterweg Noord). DUW! is een onafhankelijke stichting met het doel om ideeën en initiatieven op het terrein van energietransitie (duurzame energieopwekking en energiebesparing) zo te faciliteren dat er concrete projecten uit voortkomen. De stichting wordt bestuurd door ondernemers, onderwijsinstellingen, overheidsbestuurders en ondernemende burgers, en heeft een eigen energie-transitie manager in dienst.

Dit pand - Hoogstraat 155 - is een laboratorium voor duurzaamheid en sociale vernieuwing. De begane grond is met hulp van praktijkschoolleerlingen gestript op eenmilieuverantwoorde manier. De gestripte materialen worden weer opnieuw gebruikt.

De winkelruimte is een plek waar mensen ervaringen uitwisselen over duurzaamheid. Het pand zelf wordt ook duurzaam. Het liefst volgens de principes van een passief huis. Dit houdt in dat het weinige energieverlies via kieren en buitenmuren met eigen energie wordt aangevuld.

etalage 'heden' energiecafé Hoogstraat 155 Schiedam

De gemeente wil dat huizen in 2030 geen aardgas meer gebruiken. Dit is het eerste historische gasloze pand in Schiedam. Koken gaat elektrisch. LED lampjes verlichten. ‘Absorbers’ vangen warmte uit de buitenlucht. Een pomp verdeelt de warmte naar de vertrekken.

Het pand krijgt een ‘dikke jas’ en isolatieglas. Met zonnepanelen kan er stroom worden opgewekt. De gemeente Schiedam wil graag dat mensen zonnepanelen op hun dak leggen. Maar niet op de rode dakpannen van dit winkelpand omdat dit het historisch aanzien van het pand aantast, ook al zie je vanaf de weg het dak vrijwel niet.

Om aan eigen groene stroom te komen, zoeken we elders in Schiedam een dak waarop we zonnepanelen mogen leggen die stroom opwekken voor dit pand. Dat kan met de zogeheten postcoderoos-regeling.

Toekomst

Bram Klaassen van het bedrijf Besolar, heeft ervoor gezorgd dat op een scherm in de etalage TOEKOMST binnenkort alle energieopbrengsten van de zonnepanelen op het Wennekerpand te volgen zijn. Het Schiedamse Besolar is op dit moment het bedrijf dat de meeste zonnepanelen plaatst in Zuid-Holland, waaronder op het wennekerpand.


Bram Klaassen

Hoogstraat 155 wordt verdeeld in 3 gebruiksunits: beneden een zakelijke ruimte en boven 2 woonunits. Iedere gebruiker van een unit kan via een iPad zijn eigen lichtsfeer, -kleur en binnentemperatuur kiezen en het energieverbruik monitoren.

De iPad geeft ook de mogelijkheid om via een camera-intercomsysteem bezoekers aan de deur te woord te staan. Al deze functies werken ook via internet op afstand. Je hoeft dus niet thuis te zijn om alle functies in je huis te bedienen.

etalage 'toekomst' energiecafé Hoogstraat 155 Schiedam

De ventilatie wordt gestuurd op het CO2-gehalte in het binnenklimaat. Een systeem van warmte-terugwinning verwarmt de frisse koele buitenlucht met de warmte van de af te voeren lucht.

Zo krijgt een historisch, maar eerder verwaarloosd pand een nieuwe waarde in een nieuwe tijd met duurzame bouwmaterialen. Waar mogelijk worden biologische ‘kunststof’ kozijnen, dampdoorlatende natuurlijke isolatiematerialen en leemstucwerk toegepast.

De benedenruimte wordt een ontmoetingsplek voor mensen, die met uiteenlopende vormen van duurzaamheid aan de slag willen. Bijvoorbeeld op het terrein van bouwen en gebouw-installaties, en sociale duurzaamheid, zoals arbeidsparticipatie en integratie in de Nederlandse samenleving.